Często powtarzamy to zdanie do znudzenia, ale to nadal prawda: każdy sportowiec jest wyjątkowy, ze swoimi ograniczeniami i trudnościami. Jednak trenowanie osób z różnymi warunkami jest stymulującym wyzwaniem, które może być satysfakcjonującym doświadczeniem pod każdym względem.
Nie bez powodu! W ten wtorek obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Autyzmu, temat, który bywa zbyt stereotypowo przedstawiany w filmach i serialach, często nie mając wiele wspólnego z rzeczywistością.
Autyzm jest rzeczywiście wyzwaniem dla osoby, która go doświadcza, ale także dla jej otoczenia. Jednak aktywność fizyczna, wprowadzona w codzienne życie, może przynieść ogromne korzyści.
Dlatego w tym artykule skupimy się na korzyściach płynących z ćwiczeń fizycznych dla osoby z autyzmem oraz na tym, jak zacząć trenować kogoś z tym schorzeniem.
Zaburzenia ze spektrum autyzmu
Wielu może uważać, że autyzm, głównie z powodu błędnych przedstawień w telewizji, to nieuleczalna choroba, a osoby nią dotknięte są zamknięte w swoim świecie.
Po pierwsze, autyzm, a dokładniej „zaburzenia ze spektrum autyzmu”, nie jest chorobą, lecz warunkiem rozwojowym, obecnym od dzieciństwa i trwałym, wynikającym z zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego. Objawy autyzmu pojawiają się w pierwszych trzech latach życia i wpływają na sferę społeczną, zachowanie oraz komunikację.
Zgodnie z Portugalską Federacją Autyzmu, ten stan może się manifestować różnie u każdej osoby, a kliniczne objawy mogą się zmieniać w ciągu życia. Natężenie zaburzeń także jest różne: są osoby, u których trudności w komunikacji, relacjach interpersonalnych i nauce są poważne i/lub ograniczające, oraz takie, u których te trudności są mniej rzucające się w oczy, potrafią nawiązywać relacje poznawcze i mają dobrą zdolność werbalną. Typowo autyzm wiąże się z trudnościami w interpretacji komunikacji niewerbalnej, brakiem emocjonalnej wzajemności, powtarzającymi się ruchami czy uporczywym trzymaniem się rutyn lub rytualnych wzorców zachowania.
Dla ciekawostki, w Portugalii brak jest aktualnych badań dotyczących tego stanu. Ostatnie z 2005 roku szacowało, że na każde tysiąc dzieci w wieku szkolnym przypadało jedno dziecko autystyczne.
Niezwykła (nie)relacja
Prawda jest taka, że aktywność fizyczna ma ogromnie pozytywny wpływ na osoby z zaburzeniami ze spektrum autyzmu.
W 2010 roku badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego przeanalizowali 18 badań obejmujących 64 osoby z autyzmem w wieku od 3 do 41 lat: każda z nich uczestniczyła w różnych ćwiczeniach, takich jak podnoszenie ciężarów czy bieganie. Wnioski były niezwykle pozytywne: zmniejszyły się ruchy powtarzalne i agresywne zachowania, a poprawie uległy funkcje motoryczne, akademickie i komunikacyjne.
Należy pamiętać, że ze względu na zwiększone trudności związane z siedzącym trybem życia lub stosowaniem leków, dzieci i młodzież z autyzmem są bardziej narażone na otyłość, co zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy, depresji i lęków.
„Nie mam kompetencji, by trenować osobę z autyzmem!” 👎
Jako trener personalny możesz obawiać się treningu osoby „innej”, ponieważ nie wiesz, jak poradzić sobie z kimś, kto ma ograniczającą dolegliwość i może wymagać szczególnej uwagi.
Trening osoby z autyzmem wymaga pewnych nieobowiązkowych warunków wstępnych, które jeśli zostaną spełnione, mogą jeszcze bardziej usprawnić Twój proces treningowy:
👉 Porozmawiaj z rodziną/opiekunami
Pierwszym krokiem jest poznanie zawodnika, którego będziesz trenować, jego potrzeb i sposobu, w jaki możesz mu pomóc. Jeśli Twój zawodnik ma opiekuna (rodzica, prawnego opiekuna), poproś o informacje na temat specjalnych potrzeb, możliwych bodźców, które mogą go negatywnie wyprowadzać z równowagi, oraz inne przydatne wskazówki. Możesz zaprosić opiekuna do udziału w sesji treningowej, co zmniejszy niepokój związany ze zmianą rutyny.
👉 Stwórz plan zachowań
Skonsultuj się z lekarzem lub specjalistą opiekującym się Twoim zawodnikiem, aby ocenić, jakie działania można podjąć i jakie istnieją ograniczenia fizyczne. Jeśli to możliwe, poproś wszystkich, którzy mają codzienny kontakt z zawodnikiem (lekarzy, opiekunów, rodziców i Ciebie), o opracowanie planu wsparcia, który zawiera listę zachowań zagrażających bezpieczeństwu zawodnika, sposoby ich zapobiegania, bodźce do unikania oraz strategie reagowania na te sytuacje. Taki dokument może być bardzo pomocny w różnych sytuacjach społecznych.
👉 Poszerz swoje wykształcenie
Poszukaj szkoleń na temat autyzmu w lokalnych stowarzyszeniach (istnieje ich wiele w kraju). Takie kursy pozwalają zdobyć szerszą wiedzę na temat tego stanu, jak komunikować się z osobą autystyczną oraz jak radzić sobie w sytuacjach kryzysowych, takich jak meltdown, shutdown czy nagłe sytuacje awaryjne.
Mimo tych warunków wstępnych, praca z zawodnikiem autystycznym nie różni się od treningu osoby bez tego schorzenia. Jeśli podejmiesz się tego wyzwania, wybierz plan treningowy, który na początku skupi się na budowaniu zaufania i komunikacji, tworząc komfortowe doświadczenia sensoryczne dla zawodnika. Zaczynaj małymi, pewnymi krokami, aby zawodnik mógł Cię na tyle zaufać, by włączyć Cię do swojego kręgu.
Podsumowanie
Autyzm sam w sobie nie ogranicza możliwości uprawiania ćwiczeń fizycznych. Jednak wymaga spójnego i zaufanego wsparcia dla zawodnika.
Jako Trener Personalny Twoją rolą jest wspieranie swojego zawodnika, pomagając mu prowadzić zdrowsze i bardziej inkluzywne życie. Właśnie to jest celem sportu: być demokratycznym i dostępnym dla wszystkich.
W BOOMFIT chcemy Ci pomóc w realizacji tego celu, oferując codziennie dziesiątki sprzętów i akcesoriów fitness. Jeśli potrzebujesz pomocy, nasz zespół jest gotowy Cię wspierać!
Miłych treningów!
